Aktualności
Zmiany w edukacji
Nowości wydawnicze
Ze świata nauki

Zastanawiasz się: co jeszcze mogę dla niego zrobić? Myślisz: jak rozbudzić zainteresowania mojego ucznia? Jak urozmaicić pracę kompensacyjną, aby nauce towarzyszyła zabawa? Szukasz nowych pomysłów, tworzysz własne pomoce naukowe albo wykorzystujesz dostępne źródła.
I właśnie na te ostatnie warto zwrócić uwagę. Na przykład na „Świerszczyk”.

Litery znam, więc czytam sam
To rubryka szczególnie przydatna dla początkujących czytelników, ale również dla wszystkich tych, którzy doświadczyli już pierwszych rozczarowań na tym polu. Teksty są oparte na 23 znakach. Bez „ą”, „ę”, zmiękczeń i dwuznaków. Przejrzyste, napisane większą czcionką, zaopatrzone w piktogramy, które zastępują słowa z „trudnymi” literami. Doskonałe do kształcenia umiejętności czytania, wspomagania koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz analizowania obrazów graficznych słów. To gwarancja czytelniczego sukcesu dla każdego.

Czytanie tekstu można połączyć z wykonaniem kilku prostych ćwiczeń, wspomagających funkcjonowanie obu kluczowych analizatorów. Utrwalą ślady pamięciowe – obrazy wyrazów, nadadzą pracy charakter zabawy. Ćwiczenia dobiera się oczywiście zgodnie z potrzebami ucznia. Nie trzeba wykorzystywać wszystkich naraz. Można ćwiczyć z grupą lub z jednym dzieckiem. Przy rozwijaniu umiejętności czytania warto pamiętać o właściwych nawykach. Chodzi oczywiście o wygodną pozycję – plecy wsparte na krześle, stopy leżące na podłodze, dobre oświetlenie. Te z pozoru nieistotne szczegóły w znaczący sposób wspomagają koncentrację. Dobrze jest też nauczyć dzieci korzystania ze wskaźnika. Palec wskazujący, jeśli traktować nazwę dosłownie, wyłączony długopis czy patyczek z pokolorowanym czubkiem, doskonale nadają się do tej roli. Wskaźnik utrwala właściwy kierunek przebiegu czynności czytania: lewo-prawo. Koordynuje współpracę oka i ręki. Nadaje tempo ruchom gałek ocznych w zakresie podążania. Wspomaga spostrzeganie szczegółów. To właśnie prawidłowa koordynacj a wzrokowo-ruchowa wpływa na jakość pisania. Warunek jest tylko jeden – wskaźnik musi poruszać się po tekście w płaszczyźnie poziomej, dokładnie tak, jak komputerowy kursor.

Tekst: Joanna Pluta

Wielkie czytanie
Czytanie to nie tylko kwestia techniki. Najważniejsze jest rozumienie treści. Coraz więcej dzieci ma z tym problem, bo komunikacja werbalna (mowa) ustępuje miejsca niewerbalnej (obrazowi). I na to „Świerszczyk” znalazł radę. Po wysłuchaniu (przeczytaniu) opowieści w rubryce „Wielkie czytanie” pojawia się zadanie typu „Prawda czy fałsz?”. Rubryka ta bezpośredni o odnosi się do poznanego przed chwilą tekstu. Bez znajomości treści opowiadani a rozwiązanie tego zadania jest niemożliwe. „Prawda czy fałsz?” ma kilka zalet. Nakłania do uważnego słuchania i analizowania treści, rozwija myślenie. Co najmniej jedno ze stawianych przez „Świerszczyk” pytań odwołuje się do wcześniejszych doświadczeń dziecka. Wymusza kojarzenie faktów, porównywanie, wnioskowanie. Warto rozwinąć ten pomysł w warunkach klasowych. Dzieci mogą budować pytania samodzielnie albo w grupach . Mogą wykorzystywać przygotowane wcześniej pojęcia pomocnicze – układać pytania z rozsypanek wyrazowych albo uzupełniać niedokończone zdania lub pytania.
Do podobnych zabaw nakłania rubryka „Z pamiętnika pewnego Świerszczyka” – godna polecenia rodzicom, jako metoda wspomagania pracy z tekstem. Idealna do wykorzystywania w tworzeniu opowiadań, w rozwijaniu słownictwa oraz poprawności składniowej zdania. Tym bardziej że w „Pamiętniku” zawsze znajduje się kilka zadań dodatkowych (na każdej ze stron, pod tekstem). Ilustracje tworzą historyjkę obrazkową, która ułatwia analizę treści. Wystarczy wyciąć rysunki i pomieszać, aby postawić przed dzieckiem zupełnie nowe zadanie. Jeśli mu się spodoba, w kolejce czeka jeszcze „Czarownica Irenka”, której przygody wymagają nie lada interpretatora.
Z ilustracji zawartych w „Świerszczyku” można z powodzeniem wykonywać kolorowe puzzle. Każdy uczeń może je przygotować dla kolegów lub koleżanek albo dla siebie. Zabawa wspomoże spostrzeganie analityczno-syntetyczne, a samodzielna praca i własna inwencja będą motywujące i satysfakcjonujące. Stąd już tylko krok do Bajeczki Matematycznej, która służy interpretacji treści, rozwija myślenie, nakłania do dokonywania obliczeń matematycznych. Bajeczki Matematyczne to takie nieschematyczne zadania z treścią. Można je wykorzystać w klasowym konkursie matematycznym lub quizie – z pewnością zainteresują miłośników królowej nauk.

Kolorowe zabawy
„Świerszczyk” proponuje też aktywności wspomagające precyzyjne ruchy dłoni. Lepienie, wycinanie, przeplatanie, krojenie, wałkowanie (rubryka „Kolorowe zabawy”). To doskonale znane sposoby wspomagania napięcia mięśniowego kończyn górnych. Metody wspierające koordynację lewej i prawej strony ciała, aktywizujące obie półkule mózgu.
Warto wiedzieć, że wszelkie czynności angażujące dotyk (ruch, manipulacja) przekładają się bezpośrednio na precyzję odbioru bodźców wzrokowych. Zatem im więcej działań o charakterze manualnym, tym pełniejsze stają się spostrzeżenia wzrokowe. A spostrzeganie wzrokowe to prawidłowo odtworzony kształt litery i figury geometrycznej. Obraz wyrazu zawierający wszystkie znaki graficzne. Zdanie zapisane we właściwym miejscu liniatury.
Dzieci mają coraz mniej okazji do ruchu. Zarówno tego angażującego dłonie, jak i tego wykorzystującego mobilność całego ciała. Każda zabawa manualna staje się niemal bezcenna. Wystawa plastelinowych krasnali albo własnoręcznie ozdobiony pamiętnik nabierają w tym kontekście szczególnej wartości. Są źródłem inspiracji. Wspomagają dziecięcą kreatywność.
Warto też zwrócić uwagę na „Ukryte obrazki”. To zabawy wspomagające spostrzeganie wzrokowe w zakresie anal izy. Dziecko uczy się dostrzegania szczegółów. Wydobywaje z całości. To jak zdanie sobie sprawy z tego, że słowo „stół” składa się z czterech liter, występujących po sobie w określonej kolejności . Wystarczy odwrócić zadanie, aby litery utworzyły obraz słowa. Poproś dziecko o odnalezienie wskazanych szczegółów, a potem potnij obrazek, twor ząc zeń puz zel . Składanie części w całość rozwija syntezę wzrokową.
I jest jeszcze coś w „Świerszczyku”, po co warto sięgnąć. To wiersze. Te całkiem krótkie i te nieco dłuższe. Dla dzieci , które zapamiętuj ą z trudem, i dla tych, które łapią w mig.

Wiersze o prostej formie i jasnym przesłaniu. Radosne i wpadające w ucho. Doskonałe ćwiczenia dla dziecięcego słuchu. Miłe dla ucha spotkania z rymem. Można je wykorzystać do klasowych przedstawień, scenek dramowych i pantomimicznych. Dobry nastrój gwarantowany. Podobnie jak przy lekturze pełnej ciekawostek i nowinek rubryki „Chcę wiedzieć więcej”. Dla otwartych, żądnych wiedzy głów. Przyczynek do wymiany poglądów, klasowych dyskusji, miniprezentacji i projektów. Miłej lektury!

„Świerszczyk” poleca – czytaj i ćwicz
• Przeliczanie zdań w wyznaczonej przez nauczyciela partii tekstu = dostrzeganie i właściwe interpretowanie znaków interpunkcyjnych.
• Przeliczanie wyrazów w zdaniu = różnicowanie i utrwalanie pojęć: wyraz, zdanie.
• Wspólne czytanie:
– dorosły odczytuje zdanie, dziecko powtarza, wskazując właściwe wyrazy;
– czytanie na zmianę: jeden wyraz (jedno zdanie) dorosły, jeden wyraz (zdanie) a dziecko.
• Wskazywanie w treści zdania lub w partii tekstu wyrazów rozpoczynających się lub kończących tą samą literą. Głośne odczytywanie odnalezionych słów.
• Odszukiwanie i odczytywanie wszystkich wyrazów rozpoczynających się wielką literą, na przykład imion.
• Wyszukiwanie i odczytywanie takich samych wyrazów w partii tekstu.
• Wyszukiwanie słów z tą samą sylabą albo wyrazów kryjących w sobie krótsze słowa.
• Czytanie pierwszego lub ostatniego słowa w zdaniu.
• Wyszukiwanie i odczytywanie słów najkrótszych lub najdłuższych w zdaniu albo w partii tekstu.
• Wyklaskiwanie wyrazów jedno-, dwu-, trzysylabowych w treści zdania lub we wskazanej partii tekstu.
• Odczytywanie z wyklaskiwaniem równoważników i krótkich zdań.
• Rozpoznawanie i wskazywanie wyrazów odczytywanych w zmienionej kolejności sylab: zamiast świersz-czy-ka, czy świersz- ka.
• Odnajdywanie i odczytywanie rymujących się wyrazów, itp.