dr inż. Tadeusz Bieszczad

Podręcznik do chemii w gimnazjum – dodatkowy balast w plecaku czy pomoc w nauce przedmiotu?

Nauczanie chemii w gimnazjum to niewątpliwie zadanie odpowiedzialne. Od zaangażowania i wysiłku nauczycieli zależy jakość wiedzy chemicznej, z jaką młodzi ludzie opuszczą mury szkoły. Nawet najlepszemu nauczycielowi przyda się pomoc. Spróbujmy odpowiedzieć, czy tą pomocą może być podręcznik chemii.

Wprowadzona kilka lat temu reforma edukacji przywróciła do życia gimnazja, znane już tylko z dawnych lektur. Jednocześnie w jej wyniku dokonał się podział ważnych przedmiotów na matematyczno-przyrodnicze i humanistyczne. Ten podział, umieszczający w jednym koszyku chemię, fizykę i biologię jako nauki przyrodnicze, umożliwił nauczycielom powiązanie tych dziedzin nauki ze światem otaczającym ucznia. Niewątpliwie służy to łatwiejszemu zrozumieniu zachodzących wokół zjawisk. Pomocne miało również być wprowadzenie – w klasach IV–VI szkoły podstawowej – przedmiotu „Przyroda”, mającego zaznajomić najmłodszych z zagadnieniami chemii, fizyki, biologii i geografii oraz przygotować ich do analizy zagadnień omawianych na lekcjach tych przedmiotów w gimnazjum. Niestety, spodziewany efekt nie do końca został osiągnięty, szczególnie w przypadku fizyki i chemii.  Przyczyną jest zapewne to, że w większości przypadków „Przyroda” w szkole podstawowej nauczana jest przez biologów lub geografów.

Zważywszy na to wszystko,  nauczyciel chemii w gimnazjum staje co roku przed poważnym wyzwaniem przekazania uczniom do przyswojenia niezbędnych treści. Dotyczy to zwłaszcza uczniów klas pierwszych, o zróżnicowanym poziomie wiedzy chemicznej wyniesionej ze szkoły podstawowej. Dlatego bardzo ważne wydaje się ustalenie zestawu najważniejszych informacji, które powinien opanować, poznać i zrozumieć uczeń gimnazjum. Nowa podstawa programowa w znacznym stopniu uszczegółowiła wymagania obowiązujące ucznia na każdym etapie edukacji szkolnej.  

Ograniczona liczba godzin lekcyjnych przeznaczonych na nauczanie chemii w gimnazjum oraz ciągle zbyt duża ilość treści, których omówienie jest wymagane, wymuszają jednak na nauczycielach indywidualizację procesu dydaktycznego, nie tylko do poziomu klasy, ale często również do poziomu poszczególnych uczniów. Istotnym niebezpieczeństwem jest w tym wypadku wyrównywanie do poziomu ucznia słabego, bo prowadzi do gorszych wyników dydaktycznych całej klasy, a nawet szkoły. Częściowym rozwiązaniem tego problemu i ułatwieniem dla nauczyciela powinny być publikacje przygotowywane przez wydawnictwa. Ich zawartość  umożliwi nauczycielowi, zwłaszcza doświadczonemu, dopasowanie materiału i treści do poziomu wiedzy, umiejętności i percepcji uczniów przychodzących do gimnazjum.

Nauczyciele korzystający z oferty Wydawnictwa Nowa Era mają do dyspozycji:
•    program nauczania;
•    książki nauczyciela (trzy części, do każdej części podręcznika) zawierające:
o    rozkład materiału,
o    wymagania na poszczególne oceny,
o    scenariusze lekcji ułatwiające indywidualizację nauczania (z trzema kartami pracy przeznaczonymi dla uczniów o różnych możliwościach),
o    kartkówki z doświadczeń, ułatwiające regularne ćwiczenie umiejętności planowania i projektowania doświadczeń chemicznych,
o    karty pracy do poszczególnych tematów, z podziałem na dwie grupy (dla uczniów z problemami edukacyjnymi i dla pozostałych uczniów, z jednym zadaniem dla uczniów zdolnych),
o    płyty DVD z filmami ze wszystkich doświadczeń opisanych w podręcznikach;
•    sprawdziany z poszczególnych działów podręcznika.

W skład oferty dla ucznia wchodzą:
•    podręczniki z płytami CD-ROM (na płytach znajdują się m.in. filmy z doświadczeń, animacje, symulacje doświadczeń, gry, testy),
•    zeszyty ćwiczeń skorelowane z podręcznikami,
•    zbiór zadań.

Bardzo często o wyborze pakietu decydują nie tylko jakość (i nie tylko merytoryczna) oraz przystępność, ale również cena (szczególnie w mniejszych ośrodkach) publikacji dla ucznia. Oprócz oczywistych wyróżników publikacji, jak jej grubość (ciężar), atrakcyjna szata graficzna (nieprzeładowana elementami dodatkowymi) czy optymalny (nie za mały) rozmiar czcionki, warto zwrócić uwagę na jeszcze inne, nie mniej ważne elementy.

Podręcznik powinien ułatwiać samodzielną pracę ucznia w domu. Jest to istotne zwłaszcza wtedy, gdy uczeń przygotowuje się do sprawdzianu lub uzupełnia zaległości wynikające np. z nieobecności na lekcji z powodu choroby. Dlatego w podręczniku powinny się znajdować opisy eksperymentów przeprowadzanych na lekcjach, z uwzględnieniem ich efektów, poczynionych obserwacji i wniosków. Dokładnie należy potraktować kwestie obliczeniowe. Każde zagadnienie wymagające obliczeń powinno znaleźć omówienie w podręczniku, na konkretnych przykładach, najlepiej metodą krok po kroku, tak aby uczeń, nawet słabszy, mógł opanować metodykę rozwiązywania danych zadań.

Ważnym elementem podręcznika powinny być także zestawienia ułatwiające zapamiętanie omawianych treści i wprowadzanych pojęć oraz ciekawostki związane z tematem, a odnoszące się do otaczającego świata. Ukłonem w stronę aktywnych uczniów i rodziców uczestniczących w kształceniu swoich dzieci lub uzupełnianiu ich zaległości powinny być możliwości przerobienia treści i powtórki, opartych na typowych pytaniach sprawdzających.

Nie należy zapominać o uczniach zainteresowanych przedmiotem i tych, u których to zainteresowanie może się pojawić w trakcie nauki. Dlatego należy zamieścić w podręczniku pewną, niezbyt wielką, ilość informacji ponadprogramowych oraz elementy zachęcające do pogłębienia wiedzy, zainteresowania zagadnieniem i wykorzystywania możliwości technicznych, zwłaszcza internetu.

Czy taki idealny podręcznik istnieje? Na pewno nie istnieje. Każdy nauczyciel ma własne preferencje; poza tym, jak zwykle, nie sposób zadowolić wszystkich. Warto jednak śledzić nowości proponowane przez wydawnictwa w celu znalezienia tego najbardziej optymalnego i pasującego do naszej wizji nauczania chemii. Możliwe, że to właśnie nowa propozycja Wydawnictwa Nowa Era jest tym, na co większość nauczycieli czeka.
 
Najnowsze publikacje
Nasza cena: 17,10 zł



Nasza cena: 24,80 zł



Nasza cena: 12,60 zł



Nasza cena: 36,50 zł



Nasza cena: 12,60 zł



Nasza cena: 17,60 zł



Nasza cena: 7,70 zł



Nasza cena: 7,70 zł



Nasza cena: 14,40 zł



Nasza cena: 28,40 zł



Nasza cena: 17,10 zł























Strona główna  | Mam staż  | Pracuj z nami  | Wyszukiwarka numerów dopuszczenia  | Kontakt  | Mapa strony  | Nasze księgarnie
Regulamin księgarni  | Biuletyn Internetowy  | Archiwum biuletynów  | Archiwum magazynów dla nauczycieli  | Polityka plików cookies