G - grupa

G - grupa

G jak grupa - Twoje Lego – buduj, cementuj, integruj

Grupa jest jak Lego. Kto z nas nie bawił się jako dziecko Lego, kto z nas nie budował, nie burzył i nie budował od nowa? Co jest najważniejsze w konstrukcji Lego? Podstawa, którą budujemy, dopełniamy, uzupełniamy o nowe elementy. A co się stanie, jeżeli dojdziemy do wniosku, że powinniśmy wprowadzić zmianę, choćby najdrobniejszą? Tak, właśnie… Często rozbieramy naszą budowlę do samej podstawy.

I tak samo jest z grupą. Grupę, jej bazę, należy wpierw zbudować, potem nad nią niezmiennie pracować, aby ją scementować i zintegrować. To ciągły proces, a my jesteśmy bez przerwy aktywni. Pojawiają się czasem trudne sytuacje, ale nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania. To niestety fakt. Czemu? Bo każda grupa jest inna, inne są sytuacje, w których pracujemy z ludźmi.

 

Czy pamiętacie okres dzieciństwa, kiedy tworzyliście z klocków LEGO dziwne konstrukcje, dokładaliście klocek do klocka, aby powstało coś wyjątkowego, co widzieliście oczami wyobraźni, ale efekt końcowy był czasem niezadowalający? Co wtedy robiliście? Burzyliście zapewne to, co właśnie zbudowaliście. A co się działo, jeżeli dochodziliście do wniosku, że powinniście wprowadzić jakąś zmianę, choćby najdrobniejszą? Na przykład chcieliście wymienić kolor czy ułożyć jeden klocek inaczej? Dokopywaliście się do samej podstawy! Bo w konstrukcji LEGO najważniejsza jest podstawa.

Tak samo jest z grupą. My jako nauczyciele jesteśmy jednym z ogniw zespołu, który tworzymy. O tym nie wolno nam zapomnieć, bo budowanie zespołu klasowego bez nas nie ma sensu. Bazę grupy należy jednak wpierw zbudować, potem nad nią niezmiennie pracować, aby ją scementować i zintegrować. Dlatego warto znać zależności, jakie panują w zespole.

Czym jest grupa?

To społeczność, która liczy co najmniej trzy osoby, między którymi zachodzą interakcje, wzajemne zależności o względnie trwałym charakterze. Grupa ma własne reguły postępowania, własne cele i wartości, posiada własną wewnętrzną strukturę.

Idealny zespół nie powstaje jednak z dnia na dzień. Jest to proces, w którym można wskazać następujące fazy:

  1. formowanie
  2. szturm                            
  3. normowanie
  4. działanie

Bruce Tuckman, który w 1965 roku jako pierwszy zaproponował tak wyglądający model, uważał, że fazy budowania zespołu są niezbędne i nieuniknione, aby zespół mógł się rozwijać, przygotować plan pracy i zgodnie z nim realizować cele oraz rozwiązywać pojawiające się problemy. Warto wiedzieć, jakie są fazy budowania zespołu. Po co? Bo w budowaniu zespołu nie powinno się żadnego z etapów pominąć. Nauczyciel wyposażony w odpowiednią wiedzę jest w stanie tak pokierować całym procesem, w taki sposób moderować poszczególne fazy, aby z integracji grupy wynikało jak najwięcej korzyści dla każdej z zainteresowanych stron: ucznia, wychowawcy, nauczycieli przedmiotów, dyrekcji, rodziców i… całego systemu edukacji. Ważną kwestią dla nas w planowaniu integracji klasy jest jasne postawienie sobie celu. Dlaczego powinno nam na tym zależeć, aby grupa, którą się opiekujemy, była zintegrowana? Czym grozi brak integracji? Relacje w klasie psują się i uczniom trudniej jest się komunikować i pracować ze sobą. Mając jasny obraz korzyści i dobrze zdefiniowany cel, łatwiej nam skuteczniej przeprowadzić zaplanowane działania. Wszelkiego rodzaju formy integracji grupy sprawiają, że nasi uczniowie wzajemnie poznają swoje mocne i słabe strony, nawiązują ze sobą lepszy kontakt oraz uczą się współpracy.

Jakie korzyści odnosi uczeń, gdy jest w zintegrowanej klasie?

  • zna swoje koleżanki i kolegów, czuje się wśród nich bezpiecznie
  • zna zasady grupowe i ich przestrzega
  • otwarcie się komunikuje                                          
  • uczy się tolerancji
  • rozwija empatię
  • ma poczucie wspólnoty
  • chętniej chodzi do szkoły i poświęca czas na naukę

Jakie korzyści ma pedagog, gdy w jego szkole są zintegrowane klasy?

  • uczniowie czują się bezpiecznie, otwarcie się porozumiewają
  • konflikty rozwiązuje się na poziomie klasa–wychowawca, z zachowaniem zasad szkolnych
  • wychowawcy rozumieją potrzebę aktywnych metod pracy i stosują je w swojej pracy
  • zajęcia integracyjne dają okazję do wzajemnego poznania się pierwszoklasistów i nawiązania relacji osobistych

Żaden z pedagogów nie powinien mieć wątpliwości, że warto integrować klasę, że pozytywny klimat oraz wzajemna akceptacja w grupie to punkt wyjścia do utworzenia klasy, która jest spójna, gotowa do współdziałania. W tak funkcjonującym zespole łatwiej nam będzie zorientować młodzież na pozytywne wartości. A dodatkowo jeszcze, jeżeli sensownie zaplanujemy działania służące scementowaniu grupy, będziemy w stanie wyeliminować to, co przeszkadza w porozumiewaniu się, co powoduje brak zaufania.

Grupa to żywy organizm. Pojawiają się fantastyczne momenty, ale i zdarzają się także sytuacje, które prowadzą do głębokiego kryzysu.

Doskonałym rozwiązaniem jest zawieranie z grupą kontraktu. Może on dotyczyć lekcji wychowawczych, bloku zajęć, wycieczek, sposobu oceny zachowania, przydzielania zadań czy funkcji w klasie, zasad obowiązujących na lekcjach danego przedmiotu i wymagań oraz wielu innych sytuacji szkolnych. Może obowiązywać przez cały cykl edukacyjny, rok szkolny lub czas wykonywania określonego zadania – będzie wtedy mniej lub bardziej szczegółowy, krótszy lub dłuższy.

Po co nam kontrakt?

Niewątpliwą zaletą takiej formy pracy jest to, że uczeń/słuchacz sam tworzy lub współtworzy zasady, których będzie przestrzegał. Prowadzącemu zajęcia natomiast ułatwia to sformułowanie jego celów, spodziewanych rezultatów i czytelnych dla ucznia lub słuchacza wymagań. Stwarza również okazję do otwartej komunikacji dotyczącej wzajemnych oczekiwań w relacjach uczeń–nauczyciel. W sposób naturalny uczy zachowań asertywnych i negocjacji.

Uczestnicy także mogą odwoływać się do zapisanych zasad, chcąc zadbać o swoją potrzebę. Kontrakt to inaczej zbiór zasad ustalonych wspólnie w grupie w celu zapewnienia poczucia bezpieczeństwa każdej osobie biorącej udział w spotkaniu. Dzięki niemu wszyscy wiedzą, które zachowania są właściwe i dobrze odbierane, a które mogą kogoś zranić, obrazić lub po prostu są nieodpowiednie.

KORZYŚCI DLA NAUCZYCIELA wynikające z podpisania kontraktu z grupą:

  • poznaje uczestników
  • odwołuje się do kontraktu w sytuacjach trudnych
  • komunikuje swoje potrzeby i oczekiwania
  • kontrakt = „dokument” dyscyplinujący

 

KORZYŚCI DLA UCZNIA wynikające z podpisania kontraktu z grupą:

  • ma świadomość jasności oczekiwań wobec niego
  • bezpieczeństwo
  • poczucie podmiotowego traktowania
  • przyjęte normy = poczucie spójności i tożsamości grupowej

 

Przyglądajmy się więc klasie, zaufajmy swoim umiejętnościom oraz intuicji.

Faktycznie, pojawiają się czasem trudne sytuacje i nie zawsze jesteśmy w stanie zaplanować wszystko w 100%. Nie ma niestety jednego uniwersalnego rozwiązania. Dlaczego? Ponieważ każda grupa jest inna, inne są sytuacje, w których pracujemy z ludźmi.

Staramy się znaleźć najlepsze rozwiązanie, ale bywa, że nasze działania są albo nieskuteczne, albo niewystarczające.

Co możemy zrobić?

Poniższe wskazówki są uniwersalne i mogą Ci pomóc:

 

  • bądź uczciwy – dziel się swoimi myślami i odczuciami z grupą
  • nie osądzaj
  • obserwuj – zauważaj interakcje w grupie
  • bądź uważny i wrażliwy (uczniowie dzielą się doświadczeniami)
  • komunikuj się umiejętnie – mów to, co chcesz, aby zostało usłyszane
  • bądź elastyczny – swój styl i organizację pracy dostosuj do grupy i etapu jej rozwoju
  • dawaj możliwość wypowiedzenia się uczestnikom
  • właściwie gospodaruj czasem
  • stwórz atmosferę współodpowiedzialności
  • zachęcaj do jak największej samodzielności, do aktywnego uczestnictwa w ćwiczeniach
  • nie pełnisz roli kierownika czy nadzorcy, w pełni należysz do grupy – pamiętaj o tym
  • spróbuj łagodzić sytuacje konfliktowe
  • przypominaj reguły ustalone przez grupę i w niej obowiązujące
  • koduj informacje, które usłyszysz
  • wprowadź odrobinę humoru
  • zrób czasem coś miłego i zaskakującego
  • uśmiechaj się, zaufaj intuicji, ZDEJMIJ MASKĘ i BĄDŹ SOBĄ!!!

 

Jako nauczyciele powinniśmy zadbać o poszerzanie nie tylko wiedzy merytorycznej. Naszą rolą jest także doskonalenie kompetencji interpersonalnych.

Starajmy się być bardziej profesjonalni, doskonalmy umiejętność zarządzania procesem grupowym, aby sprawniej monitorować proces integracyjny zespołu, nie bójmy się wyzwań, przygotujmy się do tego, aby umiejętnie reagować w sytuacjach, które są dla nas zaskakujące. Po co? Bo nasi uczniowie i ich rodzice nas bacznie obserwują i oczekują od nas umiejętności radzenia sobie w typowych dla grupy sytuacjach. Mając przed sobą nauczyciela zaradnego, odważnego w swoich działaniach, skutecznego i dobrze zorganizowanego, nasi podopieczni czują się bezpiecznie, chętniej podejmują wyzwania, uczą się współpracy i wzajemnej akceptacji. A o to przecież chodzi…

 

Pobierz Great Book – G jak Grupa

 

 

Czytaj więcej

Prelegentki

Justyna Mak

Przygodę z nauczaniem języka angielskiego rozpoczęła w 2000 r. Posiada 10-cio letnie doświadczenie jako lektor w prywatnej szkole języków obcych w grupach młodzieżowych i dorosłych, do chwili obecnej pracuje jako nauczyciel w technikum.

W swojej pracy wierzy w autonomię i potencjał ucznia, dlatego jest fanką metody projektu, CLIL i Design Thinking, a także wykorzystania ścieżek edukacyjnych oraz wdrażania nowoczesnych technologii w nauczaniu języków obcych.

Od niedawna, jako trenerka nauczycieli i coach językowy, prowadzi szkolenia dla nauczycieli, podczas których pokazuje narzędzia, które usprawniają proces nauczania/uczenia się i świadomie wspierają w rozwoju zarówno nauczycieli, jak i uczniów. Od wielu lat koordynuje i moderuje ogólnopolskie projekty i programy edukacyjne oraz wdraża innowacje pedagogiczne. Ponadto, od kilkunastu lat pełni funkcję egzaminatora OKE w Poznaniu z zakresu egzaminu maturalnego z języka angielskiego.

Jest absolwentką Uniwersytetu Opolskiego (Język Biznesu – angielski i rosyjski) oraz Wyższej Szkoły Języków Obcych w Poznaniu.

 

Anna Życka

Jest absolwentką Uniwersytetu Łódzkiego (Wydział Filologiczny / Germanistyka).

Była stypendystką Universität Hannover oraz Humboldt Universität Berlin. Przez wiele lat lat była nauczycielem języka niemieckiego w jednej z łódzkich szkół oraz lektorem i metodykiem EMPiK SCHOOL w Łodzi. Obecnie jest współtwórcą szkoły językowej w centrum Łodzi -EXPERTSCHOOL. Anna jest również egzaminatorem TELC do poziomu C1, Medizin Deutsch B2/C1 oraz Telc Deutsch B1-B2 Pflege.

Wielokrotnie uczestniczyła w szkoleniach organizowanych przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w Łodzi i uzyskała kwalifikacje jako egzaminator maturalny i gimnazjalny. Pełniła funkcję egzaminatora, weryfikatora i Przewodniczącej Zespołu Egzaminacyjnego OKE. Anna ciągle podnosi swoje kwalifikacje zawodowe.

Ukończyła studia podyplomowe na kierunku Mediacja społeczna, rodzinna i szkolna – Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi i Zarządzanie Oświatą – Centrum Kształcenia Podyplomowego przy Akademii Humanistyczno – Ekonomicznej w Łodzi oraz ostatnio na Uniwersytecie Łódzkim na Wydziale Zarządzania ukończyła Akademię Trenera Biznesu.