Działania proekologiczne w szkole – co można zrobić, aby szkoła była bardziej ekologiczna

Fot. Shutterstock

Działania proekologiczne w szkole to nieodzowny element edukacji XXI wieku. Warto je realizować od najwcześniejszych etapów edukacyjnych na różnych płaszczyznach. Ciekawe akcje ekologiczne mogą objąć każdy przedmiot, a właściwie zrealizowane pomogą ukształtować w uczniach poczucie wspólnoty z naturą i odpowiedzialności za środowisko naturalne.

Ekologia w szkole


Jakie mogą być działania ekologiczne w szkole? Na początku warto się skoncentrować na najprostszych i najbardziej oczywistych rozwiązaniach, które przysłużą się środowisku, a jednocześnie utrwalą dobre nawyki i będą przykładem dla uczniów.

  • Segregacja śmieci – na korytarzach i w salach lekcyjnych warto ustawić pojemniki do segregacji odpadków. Jeśli placówka nie może sobie pozwolić na zakup specjalnych koszy, można je zastąpić opisanymi kartonami.
  • Ograniczenie zużycia papieru – źle wydrukowany test czy dokument nie oznacza, że kartkę trzeba natychmiast wyrzucać. Być może da się ją jeszcze wykorzystać do wydruków roboczych lub pociąć na mniejsze kawałki, aby stworzyć z nich małe karteczki do notatek.
  • Oszczędzanie prądu – powszechną praktyką jest zapalanie światła na szkolnych korytarzach czy toaletach i zostawianie włączonych lamp przez cały dzień. Wystarczy zgasić światło na czas lekcji, aby zaoszczędzić sporo energii.
  • Minimalizacja zużycia jednorazowych naczyń – trudno wyobrazić sobie szkolną dyskotekę czy szkolny festyn bez ciast i słodkich napojów. Kiermasze wypieków to także świetny sposób na zasilenie budżetu samorządu szkolnego czy rady rodziców, ale liczba zużywanych przy tym jednorazowych naczyń jest olbrzymia. Być może warto rozważyć wykorzystanie wielorazowych naczyń lub poprosić kupujących wypieki, aby przynieśli własne opakowania.


    baner_570x210 1 wersja 2.jpg


Działania proekologiczne w szkole –
pomysły na ciekawe akcje ekologiczne


Najlepsze pomysły to te, które angażują całą społeczność szkolną, a ciekawe akcje ekologiczne nie muszą być trudne w realizacji. Nic nie stoi też na przeszkodzie, aby liderami akcji byli uczniowie czy nauczyciele dowolnego przedmiotu.

Zero waste – nieskończona liczba możliwości


Idea zero waste oznacza po prostu „zero odpadów”, a jej celem jest zachęcenie do przetwarzania i ponownego wykorzystania wszystkich przedmiotów życia codziennego. Najlepszym przykładem są akcje zachęcające do rezygnacji z plastikowych woreczków przy zakupie warzyw i owoców i zastąpienie ich wielorazowymi, uszytymi np. z firanki.

Jakie mogą być działania proekologiczne w szkole w duchu zero waste?

  • Bookcrossing – czyli wymiana książek, ale możemy poszerzyć akcję o wymianę prasy. Wystarczy zorganizować punkt wymiany – może to być wolno stojąca półka na korytarzu szkoły lub wyznaczone miejsce w bibliotece.
  • Wymiana fantów – działa jak bookcrossing, ale może objąć wiele przedmiotów jak bibeloty, filiżanki, kubki, zabawki, gry, płyty CD, drobny sprzęt elektroniczny, różnego rodzaju akcesoria. Wymianę można organizować cyklicznie lub może ona mieć charakter stały.
  • Recykling palet – to niezwykle popularny sposób na przetworzenie pozostałości po remontach. Z palet można zrobić ławki, stoły, kwietniki a nawet płot. Tak zrobione sprzęty są efektowne, a stworzenie ich jest proste, choć może wymagać pewnych nakładów finansowych na farby czy impregnaty.
  • Warsztaty zero waste – zajęcia, podczas których możemy pokazać uczniom, jak recyklingować pozornie niepotrzebne rzeczy. Zajęcia z młodszymi dziećmi mogą mieć charakter plastyczny, np. można wykonać kwiaty z wytłaczanek po jajkach. Projekty dla starszych dzieci mogą być bardziej skomplikowane i objąć np. zrobienie z puszki organizera na przybory piśmiennicze. Dla młodzieży można zorganizować warsztaty z szycia, które nauczą podstaw przeróbek krawieckich.
  • Repair Café – to międzynarodowe przedsięwzięcie polegające na tworzeniu społeczności, które naprawiają zepsute rzeczy, a tym samym przedłużają im życie. Pierwsza taka kafejka w Polsce powstała w Pile i miała charakter cyklicznych spotkań, podczas których fachowcy z różnych dziedzin pomagali naprawić zepsute sprzęty czy ubrania. Pomysł ten może być inspiracją dla szkół w tworzeniu podobnych akcji.
    O Repair Café można przeczytać TUTAJ oraz TUTAJ.

Zbiórka odpadów selektywnych


Zbiórka odpadów selektywnych to świetny pomysł na działania ekologiczne połączone z możliwością zdobycia funduszy dla szkoły. Zanim jednak zdecydujemy się na jakiekolwiek zbiórki, warto sprawdzić aktualny stan prawny i obecne ceny surowców.

Zbiórka nakrętek to bijący rekordy popularności sposób na recykling i pomoc charytatywną jednocześnie. Pomysłu z pewnością nie trzeba szczegółowo przedstawiać, ale warto zwrócić uwagę na zmieniającą się dyrektywę unijną, która może sprawić, że skup nakrętek będzie niemożliwy. Od połowy 2024 r. nakrętki mają być trwale przytwierdzone do opakowań, co pozwoli na poddanie recyklingowi od razu całej butelki lub całego kartonu. Więcej na ten temat można przeczytać TUTAJ.

Skup makulatury również może nastręczać problemów, ponieważ ceny surowca są bardzo niskie, a niektóre skupy przyjmują go jedynie bezpłatnie, a w zamian nie oferują gratyfikacji finansowych.

Zbieranie baterii i telefonów


Tego rodzaju zbiórki można zamienić w efektywne działania proekologiczne w szkole, jeśli połączymy je z lekcjami o ekologii. Można to zrobić dzięki przyłączeniu się do ogólnopolskiego programu edukacyjnego „Zbieraj baterie i telefony” organizowanego przez firmę Biosystem Organizacja Odzysku Opakowań. W projekcie w zarejestrowanych szkołach zbierane są baterie i telefony, które można wymienić na nagrody. Dodatkowo nauczyciele otrzymują gotowe scenariusze lekcji i mogą prowadzić akcje informacyjne w placówce. Szczegóły można poznać na oficjalnej stronie projektu.


baner_570x210 2 wersja 2.jpg

Kwietna łąka


Wokół kwietnych łąk można zbudować całe innowacje ekologiczne w szkole. I nie musimy od razu faktycznie tworzyć całej łąki, a jedynie wysadzić wokół szkoły miododajne rośliny. W pobliżu warto postawić domki dla owadów czy tablice informacyjne o wysadzonych kwiatach lub owadach. Do współpracy warto zaprosić lokalne sklepy ogrodnicze czy miejscowych producentów sadzonek.

Ekodni – sprzątanie świata, dzień ziemi, inne


Ciekawe akcje ekologiczne to nie tylko wymiany i zbiórki, lecz także akcje informacyjne i aktywne działanie. Ekodni to idealna okazja na wyjście w teren połączone z edukacją ekologiczną. Sprzątanie świata to opcja nawet dla najmłodszych, ponieważ możemy skupić się na terenie w pobliżu naszej placówki. Z kolei Dzień Ziemi możemy świętować, organizując gazetki, wystawy i lekcje tematyczne lub wspólne sadzenie drzew. Inne ekologiczne święta, które mogą stać się zaczątkiem działań, to np.:

  • Dzień Dzikiej Przyrody obchodzony 3 marca
  • pierwszy dzień wiosny i Dzień Lasów obchodzone 21 marca
  • Dzień Leśnika i Drzewiarza obchodzony 5 kwietnia
  • Dzień Morza obchodzony 28 września
  • Światowy Dzień Drzewa obchodzony 10 października.