Myślenie wizualne i sketchnoting w szkole

Fot. Shutterstock

Sketchnoting to metoda notowania, która od kilku lat podbija serca nauczycieli i uczniów. Sketchnoting w szkole pozwala na szybsze i łatwiejsze przyswajanie wiedzy, może być stosowany już na wczesnych etapach edukacyjnych i – co najważniejsze – wcale nie wymaga ogromnych nakładów pieniężnych.

Sketchnoting w szkole – od czego zacząć


Jeśli marzysz o rozpoczęciu przygody ze sketchnotingiem w szkole, nie rzucaj się od razu na głęboką wodę. Na rynku są dostępne szkolenia z myślenia wizualnego (stacjonarnie oraz online), jednak ich ceny bywają wysokie. Dlatego warto na początku sprawdzić, czy ta metoda jest w ogóle dla nas odpowiednia. Dobrym rozwiązaniem jest skorzystanie z zasobów serwisu YouTube, gdzie znajdziemy bezpłatne tutoriale przygotowane przez ekspertów w dziedzinie sketchnotingu.

Polecane kanały to:

Cennym źródłem informacji będą także strony i grupy na Facebooku:

Na rynku dostępne są również książki i e-booki na ten temat. Jeśli jednak jesteśmy zdecydowani na szkolenie, to dobrą opcją jest sprawdzenie oferty naszego miejscowego CDN/ODN. Szkolenia w tych instytucjach są tańsze niż te organizowane przez prywatne firmy.

Dodatkowo polecamy lekturę materiału Myślenie wizualne dla nauczycieli, który znajdziecie w bibliotece eduOne, oraz artykułu Sztuka notowania.

baner_570x210 2 wersja 2.jpg


Jak zrobić sketchnotkę
– narzędzia


Na początku nie ma potrzeby inwestować w profesjonalne narzędzia. Co prawda, cienkopisy i markery przeznaczone dla sketchnoterów są niezawodne, ale za to kosztowne. W co warto więc się zaopatrzyć na początku?

  • czarny cienkopis
  • szary marker
  • notatnik lub blok do ćwiczeń
  • ewentualnie kilka kolorowych markerów

Bardzo duży wybór czarnych cienkopisów znajdziemy w sklepach Action. Można kupić całe zestawy zawierające od kilku do kilkunastu cienkopisów różnej grubości, a ceny nie przekraczają kilkunastu złotych. Taki zakup pozwoli sprawdzić, jaką końcówką rysuje się nam najlepiej. Dobrej jakości i niedrogie są cienkopisy firmy Stabilo, dostępne w większości sklepów papierniczych i w wielu marketach.

Szare markery służą do tworzenia cienia, który nadaje notatkom trójwymiarowy charakter. Najlepiej zaopatrzyć się w taki marker, który ma dwie końcówki – szeroką jak zakreślacz oraz tradycyjną.

Na początku warto korzystać z notatników typu „bullet journal”. Mają one kropkowane strony, które ułatwiają równe rysowanie i pisanie. Dzięki temu nasze notatki wizualne powstaną szybciej. Jeżeli nie chcemy kupować notatnika, to możemy skorzystać ze strony internetowej Gridzzly.com, która pozwala na wydrukowanie kropek o dowolnej grubości i wybranym rozstawieniu. Link do generatora: TUTAJ.

Wybór markerów to również kwestia indywidualna. Z powodzeniem można korzystać ze zwykłych zakreślaczy. Należy też pamiętać, że markery alkoholowe przebijają przez papier, a wodne, choć nie przebijają, mają często delikatniejsze kolory. Tego typu mazaki kupimy w Action, TEDI, a także w supermarketach, które standardowo mają je w ofercie szkolnej.

Alternatywą jest tablet graficzny, który bardzo usprawnia i ułatwia pracę. Tutaj mamy pewność, że wszystko wyjdzie równo i idealnie, ponieważ oprogramowanie nam w tym pomoże. Tablety takie są niestety drogie i nie warto w nie inwestować, jeśli nie wiemy, czy metoda notowania wizualnego będzie nam odpowiadać.

Halloween - karta pracy w formie sketchnotki_page-0001.jpg

Jak tworzyć notatki wizualne – rysowanie


Myślenie wizualne korzysta z obrazów, które z założenia mają być proste i symboliczne. Talent plastyczny nie jest tutaj w ogóle potrzebny. Jeśli rysowanie jest dla nas problemem, warto posłużyć się „alfabetem wizualnym” i korzystać z najprostszych figur:

  • kwadratów
  • trójkątów
  • kół
  • kresek.

Aby dowiedzieć się więcej o alfabecie wizualnym, zajrzyjcie do tego filmu.

Praktyka czyni mistrza, dlatego należy regularnie rysować samodzielnie lub przerysowywać ikony z internetu czy instrukcji krok po kroku. Kiedy nabierzemy wprawy, tworzenie własnych ikon będzie przychodziło nam szybciej. Notatki wizualne nie muszą zresztą być pełne obrazków. Jeżeli przygotowujemy gotową sketchnotkę dla uczniów i chcemy, aby z niej korzystali w trakcie nauki, to możemy założyć, że będzie faktycznie zawierała rysunki. Ale możemy równie dobrze stworzyć notatkę w formie karty pracy, czyli taką, która ma wolne miejsce na własne rysunki bądź zapiski uczniów.

Walentynki - sketchnotka_page-0001.jpg

Jak zrobić sketchnotkę dla uczniów


Mimo że sketchnoting w szkole jest coraz bardziej popularny, to dla wielu osób nadal będzie nowością. Zanim więc zdecydujemy się na wdrożenie myślenia wizualnego w naszej codziennej pracy, zacznijmy od zapoznania uczniów z tą metodą i wprowadzania jej stopniowo, np. od rozrysowywania pojedynczych zagadnień na tablicy. Może to być cykl rozwoju motyla czy zasada stopniowania przymiotników w języku angielskim. Takimi rysunkami możemy przyozdobić naszą pracownię, przez co powoli wprowadzimy uczniów w tajniki notatek wizualnych. Nie ma również sensu tworzenie takich notatek na siłę i zmuszanie uczniów do korzystania z nich. Metoda ta jest jednak niezwykle ciekawa – pozwala skoncentrować uwagę na danym problemie, lepiej zapamiętywać oraz wydobywać najważniejsze informacje. Rolą zaś pedagoga jest obserwowanie grupy i sprawdzanie, czy ta metoda się sprawdzi, a jeśli tak – to w jakiej formie.

Fot. sketchnotki pochodzą z archiwum autorki

baner_570x210 1 wersja 2.jpg