Przedszkolak w świecie muzyki

Pierwszy dzień w przedszkolu to znaczący moment w życiu każdego dziecka. Przedszkole tworzy środowisko, w którym dziecko odczuwa radość z przebywania z rówieśnikami, ze zdobywania nowych umiejętności i uczenia się. Podstawową formą aktywności przedszkolaka jest zabawa, a zabawy ruchowe i muzyczne są szczególnie lubiane przez dzieci. Gdy zabawie towarzyszy muzyka, żadne dziecko nie pozostaje obojętne na dźwiękowe doznania.

Rola rytmiki

Współcześnie nie wyobrażamy sobie edukacji przedszkolnej bez rytmiki. Najmłodsi, często podczas pierwszego zetknięcia się z piosenką, śpiewem, muzyką do słuchania, ruchem przy muzyce, doświadczają niezapomnianych wrażeń słuchowo-ruchowych, których wpływ na ogólny rozwój osobowości jest niezaprzeczalny.

Wcześnie rozpoczęte wychowanie muzyczne stymuluje układ nerwowy dziecka do odbioru bodźców, kształtuje wrażliwość i rozwija wyobraźnię. Główny nacisk należy położyć na budzenie wrażliwości na niektóre elementy muzyki, takie jak rytm, barwa, tempo, dynamika czy forma.

 

Wartościowe zajęcia muzyczne

Poprawnie i atrakcyjnie przeprowadzone zajęcia muzyczne łączą kilka aktywności:

  • śpiew i mowę rytmiczną – dzieci lubią śpiewać, mają swoje ulubione piosenki, chętnie mruczą i podśpiewują podczas wykonywania codziennych czynności, a także podczas zabawy w grupie lub solo (chętne dziecko), naśladują głosem różne zjawiska akustyczne, głosy ptaków i zwierząt, instrumenty muzyczne;
  • grę na instrumentach – bardzo atrakcyjna i bliska dzieciom forma działań muzycznych, daje największe efekty w rozwoju muzykalności, kształtuje sprawność manualną i koordynację wzrokowo-słuchowo-ruchową. Dzieci uwielbiają zarówno grę na instrumentach muzycznych, jak i na przedmiotach codziennego użytku, wykonują proste schematy rytmiczne, akompaniują do piosenek, starsze potrafią nawet grać, zmieniając tempo i dynamikę;
  • ruch przy muzyce – pobudza zabawę i wprowadza odprężenie, a także porządkuje. Jest ważnym środkiem kształtowania dyspozycji ruchowych i muzycznych przez różnorodne zadania, takie jak: ćwiczenia rytmiczne, uwrażliwiające na zmianę barwy, wysokości, tempa, dynamiki oraz układy taneczne i opowieści ruchowe. Przy muzyce dzieci łatwiej orientują się w przestrzeni, ich ruch jest estetyczny. Rytmicznie klaszczą, tupią, maszerują, podskakują, obracają się i cwałują;
  • zadania twórcze – polegają na improwizacji wokalnej, instrumentalnej i ruchowej. Dzieci doskonale bawią się podczas improwizowania słów, imion, przysłów, rymowanek. Tworzą ilustracje plastyczne do treści piosenek. Wymyślają melodie do krótkich wierszyków i przysłów (w zależności od wieku). Podczas tworzenia wyrażają swoje emocje i przeżycia – po prostu wyrażają siebie;
  • słuchanie muzyki i kształcenie słuchu – ta aktywność rozwija wrażliwość muzyczną i emocjonalną dziecka, kształtuje postawę estetyczną (czy słuchana muzyka mi się podoba, czy nie, i dlaczego). Dziecko opisuje prostymi słowami charakter i nastrój słuchanej muzyki, kształci słuch i pamięć, rozpoznaje dźwięki kilku instrumentów perkusyjnych i kilku innych instrumentów (również orkiestrowe). Gdy nauczyciel wprowadzi odpowiedni komentarz dostosowany do poziomu dziecka, natychmiast wzrasta koncentracja małego słuchacza i zainteresowanie muzyką. Dziecko uczy się skupienia i wybiera odpowiednią postawę przy percepcji muzyki.

 

Muzyczne talenty

 

W wychowaniu przedszkolnym, na każdym poziomie wiekowym, oprócz rozwoju fizycznego, doskonalenia mowy i myślenia dziecka oraz kształtowania zainteresowań i utrwalania postaw społecznych, ujawniają się także zdolności muzyczne dzieci. Świadome stosowanie wielu różnorakich działań muzycznych wspomaga wszystkie sfery rozwojowe dziecka (m.in. funkcji poznawczych, sfery uczuciowej, myślenia i wyobraźni). Ogromnie ważną rolę odgrywa umuzykalnienie przedszkolaka, umożliwianie mu kontaktu z bogatym światem dźwięków, rozwijanie jego wrażliwości słuchowej, umiejętności przeżywania muzyki, budzenie zainteresowania muzyką, wreszcie tworzenie warunków dla rozwoju twórczości muzycznej dziecka jako potencjalnego przyszłego twórcy kultury muzycznej.

To zadania dla dobrze przygotowanego, świadomego i twórczego nauczyciela wychowania przedszkolnego, gdyż tylko on, na tym etapie życia i rozwoju malucha, stanowi wielki, niepodważalny autorytet, by pokazywać najwyższe wartości piękna, jakie tkwią w muzyce.

 

Zadania nauczyciela wychowania przedszkolnego w kontekście muzyki:

  • budzenie u dzieci zainteresowania muzyką,
  • umożliwianie dzieciom kontaktu z bogatym światem dźwięków dzięki różnorodnym ćwiczeniom i zabawom muzyczno-ruchowym,
  • organizowanie wyjść do instytucji upowszechniających muzykę,
  • rozwijanie wrażliwości słuchowej dzieci i umiejętności przeżywania muzyki,
  • tworzenie warunków dla rozwoju twórczości muzycznej dzieci.

 

Każde dziecko posiada ogromny potencjał twórczy w różnych obszarach aktywności, takich jak aktywność plastyczna, literacka, muzyczna. Rolą nauczyciela jest, by w pełni ten potencjał wykorzystać i rozwijać w codziennych działaniach dydaktyczno-wychowawczych. Taka jest właśnie muzyka do nowej serii przedszkolnej – bliskie dzieciom teksty, wesołe melodie oraz ciekawe i rozwijające zajęcia.

 

Katarzyna Wlaźlińska – absolwentka Wydziału Reżyserii Uniwersytetu Muzycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie, muzyk, pedagog w szkolnictwie muzycznym, ogólnokształcącym oraz w amatorskich zespołach chóralnych, redaktor muzyczny. Kilkanaście lat pracowała w Polskim Radiu S.A jako realizator dźwięku. Dokonała wielu nagrań, m.in. z repertuarem do śpiewu dla gimnazjum, szkół podstawowych i przedszkoli. Jest autorką „Płytoteki szkolnej dla klas 1–3” i podręczników „Poznaję sztukę dla klasy 4” i „Muzyki dla klas 4–6”. Przez wiele lat redaktor odpowiedzialny za muzykę w wydawnictwie Nowa Era.