Javascript is required

Język polski - Egzamin ósmoklasisty 2024 okiem eksperta

20.05.2024

Język polskiEgzamin Ósmoklasisty
Podziel się

Typowe zadania, jedna nowość i bardziej przyjazny arkusz

„Choć tegoroczny egzamin był wymagający i sprawdzał szeroki zakres wiedzy oraz umiejętności, nie powinien sprawić zdającym większych problemów” – tak arkusz egzaminacyjny z języka polskiego z 2024 roku ocenia redakcja języka polskiego Nowej Ery.

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego w 2024 już za nami. Tak samo jak w latach ubiegłych obowiązywały wymagania egzaminacyjne (określające zakres wiedzy, umiejętności i znajomości lektur obowiązkowych), które zostały wprowadzone w związku z nauczaniem zdalnym w czasie pandemii koronawirusa.

Arkusz standardowy, czyli ten dla uczniów bez niepełnosprawności oraz uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, zawierał 18 zadań. Za poprawne rozwiązanie wszystkich można uzyskać maksymalnie 45 punktów. Arkusz składał się z dwóch części. Pierwsza część zawierała 17 zadań zbudowanych wokół dwóch tekstów źródłowych: fragmentu lektury obowiązkowej („Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego) oraz fragmentu tekstu nieliterackiego („O szczęściu” Frédérica Lenoira). W części drugiej uczniowie mieli do napisania wypracowanie, za które można uzyskać maksymalnie 20 punktów.

To już szósta edycja egzaminu ósmoklasisty, dlatego ani budowa arkusza, ani konstrukcja zadań w większości nie powinny być dla zdających zaskoczeniem. Jednak niektóre zadania mogły sprawić pewne trudności, np. zadania odnoszące się do treści lektur obowiązkowych (wymagające rzetelnej znajomości fabuły oraz uważnego przeczytania fragmentu zacytowanego w arkuszu), zadania dotyczące języka, a także wiersza, który na egzaminie ósmoklasisty pojawił się po raz pierwszy.

Pierwsza wiązka zadań zbudowana była wokół fragmentu lektury obowiązkowej „Kamienie na szaniec”. Jest to pozycja chętnie czytana przez młodzież, dlatego zadania – nawet te odnoszące się do znajomości całej lektury – nie powinny przysporzyć większych problemów. W wiązce do fragmentu tej lektury pojawiły się również zadania sprawdzające wiedzę z języka: leksykę (zad. 4), części zdania – podmiot i okolicznik (zad. 8.1.), zastępowanie wyrazu z polszczyzny potocznej wyrazem z polszczyzny wzorcowej (zad. 8.2.) oraz zadanie sprawdzające funkcję znaków interpunkcyjnych w wypowiedzeniach (zad. 9.). To ostatnie zadanie mogło sprawić najwięcej trudności zdającym, ponieważ łączyło wiedzę ze składni i interpunkcji. W tej wiązce nie zabrakło również zadań typowych, których forma znana jest uczniom, np. zad. 7. sprawdzające znajomość lektur obowiązkowych, zad. 6. polegające na chronologicznym ułożeniu zdarzeń z lektury albo zad. 5. i 10. sprawdzające znajomość lektury z wykorzystaniem elementów graficznych – ilustracja z komiksu oraz gra planszowa do lektury „Kamienie na szaniec”.

Drugi tekst źródłowy – fragment tekstu nieliterackiego o szczęściu – nie powinien sprawić uczniom problemów w odbiorze ani zrozumieniu jego sensu. Tę wiązkę otwierało zadanie polegające na streszczeniu tekstu wyjściowego. Mimo że jest to zadanie, które pojawia się często w arkuszu, to mogło sprawić zdającym pewne trudności, np. przy zachowaniu właściwego poziomu uogólnienia. Pozostałe zadania do tekstu nieliterackiego sprawdzały umiejętności wyszukiwania informacji i wnioskowania, co wymagało nie tylko uważnej lektury, lecz także dokładnej analizy.

Pewną nowością, a tym samym zaskoczeniem dla zdających mogło być zadanie 15. odnoszące się do wiersza „Dar” Czesława Miłosza, które składało się z dwóch części. Zadania te sprawdzały elementy analizy i interpretacji utworu. Zad. 15.1. polegało na określeniu postawy podmiotu lirycznego. W zad. 15.2. należało odnieść się do zdania: „Jak podkreślał filozof Alain, nie może być szczęśliwy ten, kto tego nie pragnie; dlatego trzeba chcieć swojego szczęścia i je tworzyć”, a następnie uzasadnić, że opinia ta może stanowić komentarz do utworu Czesława Miłosza. Zadania do wiersza mogą okazać się dla ósmoklasistów dosyć trudne.

W tej części arkusza pojawiło się zadanie sprawdzające znajomość zasad pisowni wyrazów z „ż” (zad. 16.) oraz zadanie sprawdzające umiejętność redagowania krótkiej formy użytkowej – ogłoszenia (zad. 17.). Jest to jedna z dwóch form, które do tej pory pojawiały się na egzaminie, w dodatku polecenie do tego zadania jest zbudowane ze stałych elementów. Należy również podkreślić, że napisanie ogłoszenia wymaga użycia dwóch argumentów zachęcających do udziału w wydarzeniu, a cała realizacja sprawdzana jest również pod względem językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym.

Drugą część arkusza stanowiło zadanie 18. polegające na napisaniu wypracowania. Zgodnie z wymaganiami egzaminacyjnymi uczniowie wybierali jedną z dwóch form: rozprawkę lub opowiadanie. W tym roku – tak jak w ubiegłych latach obowiązywania wymagań egzaminacyjnych– uczniowie mogli przywołać w wypracowaniach dowolnie wybrane lektury z listy lektur obowiązkowych, czyli utwory które dobrze znają. Tematy wypracowań okazały się dość typowe, dające wiele możliwości wyczerpującej realizacji.

W realizacji tematu pierwszego należało rozważyć trafność stwierdzenia, że warto pomagać innym, a w rozwinięciu – przedstawić argumentację i poprzeć ją odpowiednimi przykładami z lektury obowiązkowej oraz z innego utworu literackiego. Ważne jest to, aby argumenty i przykłady uzasadniały stanowisko zajęte we wstępie. Spośród lektur, które trafnie ilustrowałyby argumentację (lista lektur zawsze zamieszczona jest w arkuszu), można było wybrać, np.: „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego, „Opowieść wigilijną” Charlesa Dickensa, „Dziady cz. II” Adama Mickiewicza czy „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego. W zakończeniu należało sformułować wnioski wynikające z zebranych argumentów i podsumować stanowisko zajęte we wstępie.

Drugi temat wymagał napisania opowiadania o przygodzie przeżytej z bohaterem literackim, którego pomoc sprawiła, że wspólna przygoda zakończyła się szczęśliwie. Temat dawał dużo możliwości co do wyboru lektury obowiązkowej, jednak wymagał dobrej znajomości przywołanego utworu i sugerował wybór narracji pierwszoosobowej. Ponadto – zgodnie z kryteriami oceniania – należało pamiętać o wykorzystaniu co najmniej 6 spośród podanych elementów urozmaicających fabułę: wskazaniu miejsca i czasu akcji, wykorzystaniu elementów opisu (np. postaci, krajobrazu, przeżyć wewnętrznych), elementów charakterystyki, dialogu, monologu, punktu kulminacyjnego, zwrotu akcji, retrospekcji, puenty.

Podsumowując, tegoroczny egzamin, choć był wymagający i sprawdzał szeroki zakres wiedzy i umiejętności, nie powinien sprawić zdającym większych problemów, ponieważ pojawiły się w nim typy i formy zadań znane uczniom. Określony był również zakres form użytkowych oraz formy wypracowania. Warto podkreślić, że pojawił się aspekt „uprzyjaźniający” arkusz, np. polegający na wyposażeniu zadań w elementy graficzne.

Tegoroczny egzamin z języka polskiego był ostatnim przygotowanym na podstawie wymagań egzaminacyjnych, obowiązujące przez ostatnie cztery edycje. W przyszłym roku ósmoklasiści przystąpią do egzaminu zgodnego z odchudzoną podstawą programową.



Egzamin ósmoklasisty 2024 CKE – arkusze i odpowiedzi



Język polskiEgzamin Ósmoklasisty
Podziel się