Podstawa programowa a metoda projektu – czy to jest przyjaźń, czy to jest…?

Metoda projektowa to forma pracy, która kładzie wielki nacisk na rozwijanie wśród uczniów kompetencji XXI wieku, tzw. life skills, tak bardzo pożądanych we współczesnym świecie.

Life skills to, najprościej mówiąc, umiejętności niezbędne w życiu, które przygotują uczniów do wyzwań związanych radzeniem sobie w środowisku zawodowym, rodzinnym czy społecznym. Są nimi m.in.: umiejętność pracy w zespole, efektywna komunikacja, umiejętność samodzielnego podejmowania decyzji, interakcja i przetwarzanie informacji, krytyczne myślenie i rozwiązywanie problemów, inicjatywa i przedsiębiorczość oraz ciekawość świata. Na podstawie lektury podstawy programowej dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych doskonale wiemy, że opanowanie powyższych umiejętności wyraźnie zawarte jest w celach kształcenia ogólnego na wszystkich etapach edukacyjnych! Ponadto, w warunkach i sposobach realizacji PP, metoda projektu pojawia się jako przykład form pracy doskonale rozwijających tzw. umiejętności miękkie wśród uczniów.

Zastosowanie metody projektu, (…),  pomaga również rozwijać u uczniów przedsiębiorczość i kreatywność oraz umożliwia stosowanie w procesie kształcenia innowacyjnych rozwiązań programowych, organizacyjnych lub metodycznych. 

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 30 stycznia 2018 r.
w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego,  technikum oraz branżowej szkoły II stopnia

Nauczyciele pracujący metodą projektów podkreślają, że wyzwala ona w uczniach dużą aktywność, samodzielność, przedsiębiorczość i kreatywność – młodzi ludzie sami szukają odpowiedzi na nurtujące ich pytania, dokonują wyborów, podejmują decyzje. Realizacja projektu uczy też, jak bardzo ważna i efektywna jest współpraca przy wykonywaniu różnych zadań, uczy również odpowiedzialności.[1] Ponadto, kluczową rolę odgrywa tu osoba nauczyciela, który staje się koordynatorem działań projektowych, a co za tym idzie, przewodnikiem, partnerem, organizatorem, motywatorem, wizjonerem i strategiem dla swoich uczniów. Dzięki metodzie projektowej „możemy dbać o rozwój osobowości ucznia, wdrażać ich do współpracy, stymulować samodzielne myślenie oraz działanie, a także organizować nauczanie z uwzględnieniem aspektów społecznych. (…) Praca metodą projektu jest idealnym sposobem na indywidualizowane nauczanie, co zapewnia większy wzrost tempa pracy uczniów oraz z reguły wyższe wyniki dydaktyczne w zakresie przyrostu, operatywności i trwałości wiedzy. Podstawą zindywidualizowanego nauczania jest wielostronna aktywność samych uczniów, może ono polegać na: prowadzeniu lekcji na kilku poziomach nauczania, różnicowaniu prac domowych, indywidualnie dobranych działaniach wspomagających nieharmonijny rozwój dziecka. Metoda projektu pozwala nam na wykorzystanie wszystkich tych sposobów jednocześnie”.[2]

O czym warto pamiętać, pracując metodą projektu?

  • jest to METODA pracy na lekcji – niekoniecznie coś dodatkowego, co można realizować tylko po lekcjach lub na kółkach zainteresowań;
  • stosując ją, realizujemy treści podstawy programowej – czasem w nietypowy i niesztampowy sposób (co często budzi duży entuzjazm wśród uczniów);
  • nie ma dwóch identycznych projektów – promocja wyjątkowości i unikatowości oraz indywidualizacja pracy;
  • materiały i sytuacje autentyczne powinny być obowiązkowymi przyjaciółmi zajęć projektowych - wchodzenie w role, włączanie elementów CLIL (Content and Language Integrated Learning) oraz PBL (Project Based Learning) – międzyprzedmiotowe łączenie treści i słówek; tłumaczenia; wykorzystywanie autentycznych materiałów źródłowych (zdjęć, filmów, nagrań audio, tekstów). W ten sposób uczeń wie, że uczestniczy w czymś autentycznym i dalekim od fikcji – a to oznacza dla niego „życiowe” podejście;
  • praca projektowa może być świadomą formą wyrażania własnego zdania przez uczniów, realizowania pasji czy prezentowania ich hobby i zainteresowań;
  • wymaga dokładnego zaplanowania w czasie (na poziomie klas najmłodszych dobrze jest przeprowadzać krótkoterminowe „miniprojekty” (np. obejmujące jedną lub dwie jednostki lekcyjne), w klasach IV-VI mogą to być projekty „rozłożone” na kilka jednostek lekcyjnych, w klasach VII-VIII i wśród młodzieży szkół ponadpodstawowych, można podjąć się „większych” przedsięwzięć, np. zorganizować projekt semestralny – ważne, aby uczniowie wybrali działania, które będą zgodne z ich zainteresowaniami i pasjami. Nie narzucajmy i nie sterujmy decyzjami. Projekt będzie większą frajdą, jeśli pozwolimy uczniom na swobodę przekazu);
  • dzięki niej możemy kształtować postawy otwartości, ciekawości i tolerancji wobec innych kultur – sprzyja temu promowanie nauczania interkulturowego, organizacja wydarzeń wewnątrz- i pozaszkolnych, udział w imprezach (np. o zasięgu powiatowym) i konkursach językowych, czy angażowanie się w europejskie programy współpracy, typu eTwinning oraz  promowanie znaczenia języków obcych w różnych dziedzinach życia społecznego;
  • dzięki niej otwieramy się na INNE metody, gdyż poszerza różnorodność technik służących uczeniu się (i nauczaniu) – stosowanie projektów z uwzględnieniem ścieżek edukacyjnych, m.in. Uczenie się poprzez nauczanie (LdL) czy Odwrócona lekcja/klasa (Flipped Classroom).

Na zakończenie, zacytuję słowa dr Marzeny Żylińskiej:

Celem nowej kultury uczenia się jest przywrócenie do szkół krytycznego myślenia, kreatywności i samodzielności, ale również zwiększenie efektywności nauczania. (…) Uczniowie nie mogą traktować wiedzy jako obcego, abstrakcyjnego tworu (…). Muszą wchodzić z nią w osobiste relacje, przetwarzać poszczególne elementy, łączyć, porównywać, definiować, uogólniać, klasyfikować, rozkładać na czynniki pierwsze i konstruować z nich nową jakość”[3]

Czyż to nie jest czysta definicja pracy metodą projektu edukacyjnego?

[1] Anna Klimowicz, „Jak pracować metoda projektów w szkole?”, http://sbd0e23f98f21b644.jimcontent.com/download/version/1415908114/module/9831118994/name/Poradnik__Metoda_projektow.pdf, dostęp 11.10.2018

[2] Marta Kotarba-Kańczugowska, „Praca metodą projektu”, https://www.ore.edu.pl/materiay-do-pobrania-74508/wspopraca-szko-i-placowek-2?download=910:praca-metod-projektu, dostęp 13.12.2016

[3] M. Żylińska, „Postkomunikatywna dydaktyka języków obcych w dobie technologii informacyjnych”,  Warszawa, wyd. Fraszka Edukacyjna 2007, str. 207-208